Home / Chuyện xưa tích cũ / Chuyện về vua Thành Thái

Chuyện về vua Thành Thái

Chuyện về vua Thành Thái

Theo sách “Đại Nam chính biên liệt truyện”, vua Thành Thái sinh ngày 14 tháng 3 năm 1879. Ông là vị hoàng đế thứ 10 của nhà Nguyễn, tại vị từ năm 1889 đến năm 1907. Vua Thành Thái có tên húy là Nguyễn Phúc Bửu Lân. Ngoài ra, ông cũng còn có một tên khác nữa là Nguyễn Phúc Chiêu. Vua Thành Thái là con thứ 7 của vua Dục Đức với Từ Minh Hoàng hậu.

Năm ông 4 tuổi, vua cha Dục Đức bị phế và chết trong tù. Đến năm ông lên 9 thì ông ngoại là Phan Đình Bình, lúc này đang giữ chức quan Thượng thư bộ Hộ bị vua Đồng Khánh bắt giam rồi bỏ cho chết. Nguyên nhân cái chết của ông Phan Đình Bình là do ông đã mắng Đồng Khánh là người nịnh bợ và thân Pháp khi Đồng Khánh ra Quảng Bình dụ vua Hàm Nghi đầu hàng. Sau khi ông ngoại mất, Bửu Lân cùng mẹ lên sống ở kinh đô, chịu sự quản thúc.

Đến ngày 28 tháng 1 năm 1889, vua Đồng Khánh lâm bệnh qua đời. Lúc này, con vua Đồng Khánh mới 3 tuổi nên không nối ngôi. Vì thế, triều đình Huế đã xin ý kiến của Tổng sứ Trung Bắc kỳ Pierre Paul Rheinart về người nối ngôi tiếp theo.

Ở thời điểm đó, tại tòa khâm sứ có ông Diệp Văn Cương đang làm thông ngôn. Diệp Văn Cương lấy bà cô ruột của Bửu Lân và cũng có cảm tình với vua Dục Đức xưa. Vì vậy, ông Văn Cương đã cố gắng tìm cách để Bửu Lân lên ngôi. Ông dịch cho Khâm sứ Rheinart nghe hoàn toàn khác với ý của Viện cơ mật. Do đó, Bửu Lân được chọn lên ngai vàng.

Xem thêm:  Suýt mất ngôi vì rượu

Vào ngày 2 tháng 2 năm 1889, Bửu Lân lên ngôi lấy hiệu là Thành Thái. Khi đó Bửu Lân mới 10 tuổi. Triều đình Thành Thái khác các triều trước ở chỗ lễ đăng quang không có truyền quốc bửu tỷ ấn ngọc. Có truyền thuyết cho rằng, khi rời khỏi kinh thành Huế, vua Hàm Nghi đã mang theo và đánh mất ngọc ấn tại tỉnh Quảng Bình. Cho nên lúc tại vị vua Đồng Khánh đã phải dùng một ấn ngọc khác. Ngoài ra, di chiếu cũng không có do vua Dục Đức hoặc vua Đồng Khánh không truyền ngôi lại cho vua Thành Thái.

Vua Thành Thái được đánh giá là người cầu tiến, yêu nước và chống Pháp. Khác với những vị vua trước đây, ông học chữ Nho, học tiếng Pháp và cũng cho cả con cái của mình cùng theo học chữ Pháp. Ông còn cắt tóc ngắn, mặc âu phục, học cả lái ca nô, xe hơi, làm quen với văn minh phương Tây. Ông để ý đến cả các loại vũ khí, đã giao cho họa sĩ Lê Văn Miến, người đã từng tốt nghiệp trường Mỹ thuật Paris vẽ cho ông các khẩu súng Pháp. Vua Thành Thái học và làm tất cả những điều đó đều nhằm để hiểu rõ và nắm vững hơn về Pháp trong chính cuộc chiến chống Pháp của mình.

Vua Thành Thái bộc lộ tinh thần dân tộc rất cao. Có lần, cầu Long Biên ở Hà Nội, được lấy tên Toàn quyền Pháp Doumer, khi xây dựng xong, Hoàng Cao Khải đưa ra một danh sách xin nhà vua ban thưởng cho những người có công, nhà vua đã cười nhạt mà trả lời: “Ta có biết mặt mũi những đứa nào đâu”.

Xem thêm:  Vị tướng lừng danh

Những người Pháp thường xuyên gần gũi không được ông trọng thị lắm, vì vậy họ thường có thành kiến với ông. Có những tài liệu nói là nhà vua đã toan bí mật sang Trung Quốc, nhưng mới đi đến Thanh Hóa đã bị người Pháp ngăn chặn. Lại có ý kiến cho rằng ông đã đồng tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho nhà yêu nước Cường Để, là Hoàng thân triều Nguyễn xuất dương theo Phan Bội Châu sang Nhật.

Lời bàn:

Theo các tài liệu lịch sử còn lưu lại tới ngày nay, vua Thành Thái là một ông vua trẻ có nhiều tính cách đặc biệt. Tuy còn nhỏ tuổi, ngay từ khi mới lên ngôi, ông đã thể hiện tính cách là một người lớn, có tư thế ung dung, giao thiệp đàng hoàng với quan lại, kể cả với người Pháp. Vua Thành Thái rất thích đọc những tân thư chữ Hán của Trung Quốc và Nhật Bản. Nhờ đó nhà vua sớm có tinh thần tự cường dân tộc và đầu óc cải cách. Ông rất khinh ghét những bọn quan lại xu phụ. Theo sử cũ thì ngày vua Thành Thái phải ra đi là một ngày đau buồn của cả thành phố Huế, vì đến khi ấy mọi người mới tin rằng ông đã giả vờ sống cuộc đời phóng đãng, có vẻ bê tha để che mắt mọi người, nhằm nuôi chí lớn nhưng không thành.

Nhưng đó là tình cảm của dân chúng đối với một ông vua bị kẻ xâm lược ép phải thoái vị mà không biết làm gì chống lại. Chỉ với nhiêu đó cũng đã quá đủ để các sử gia đương thời và hậu thế khẳng định về sự nhu nhược, hèn yếu của vua Thành Thái và triều đình nhà Nguyễn thời bấy giờ. Bởi lẽ, tiền nhân bao đời trước muốn đánh đuổi ngoại xâm, muốn giành độc lập cho dân tộc có ai hành động như vua Thành Thái? Khi có quân đội trong tay, triều đình trong tay và cao hơn nữa là trăm họ mà nhà Nguyễn còn không giữ nổi giang sơn, thì mấy đội nữ binh của vua Thành Thái phỏng có ích gì? Âu đó cũng là cái giá mà vua quan và triều đình nhà Nguyễn thời ấy phải trả. Song, với hậu thế thì đó là bài học giữ nước, bài học về phương pháp chống ngoại xâm.

Xem thêm:  Vũ Duy Thanh

Theo Baihocdoisong.com

Check Also

Xử án như thần

Xử án như thần

Theo sách “Đại Việt sử ký toàn thư”, Nguyễn Mại là người xã Ninh Xá, …