Home / Chuyện xưa tích cũ / Danh tướng kiệt xuất

Danh tướng kiệt xuất

Danh tướng kiệt xuất

Theo sách “Đại Nam nhất thống chí”, Nguyễn Chích quê ở thôn Vạn Lộc, huyện Đông Sơn, châu Ái (nay là xã Đông Anh, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa). Tuy nhiên, về quê gốc của ông, có tài liệu ghi ông người thôn Mạc, huyện Đông Sơn; lại có tài liệu khác ghi quê ông ở xã Đông Ninh, huyện Đông Sơn. Ông xuất thân trong gia đình nông dân, lại mồ côi cha mẹ từ nhỏ, phải đi chăn trâu, ở đợ kiếm sống nhưng ông bản tính thông minh, dũng lược và có ý chí hơn người.

Ngay sau khi cuộc kháng chiến chống quân Minh xâm lược của triều đình nhà Hồ thất bại vào tháng 11-1407, trong số các cuộc khởi nghĩa nổi dậy sau đó, có cuộc khởi nghĩa do Nguyễn Chích lãnh đạo. Ông đã tập hợp lực lượng, lấy khu vực núi Hoàng và núi Nghiêu làm căn cứ (nay thuộc khu vực giáp giới giữa 3 huyện Đông Sơn, Nông Cống, Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa). Trong sách “Đại Nam nhất thống chí” có đoạn chép: Hiệu lệnh của ông được thi hành ở các huyện Đông Sơn, Nông Cống và Triệu Sơn. Từ căn cứ của mình, Nguyễn Chích dần dần phát triển lực lượng, khống chế cả một vùng rộng lớn phía Nam Thanh Hóa và Bắc Nghệ An.

Năm Mậu Tuất (1418), khi Lê Lợi xưng là Bình Định vương xướng nghĩa ở Lam Sơn, biết danh tiếng của Nguyễn Chích, Lê Lợi đã cho người đến kết giao để cùng phối hợp chống kẻ thù chung. Nể phục uy thế, tài đức của thủ lĩnh Lam Sơn nên cuối năm Canh Tý (1420), Nguyễn Chích đã đem toàn bộ lực lượng theo về, tự đặt mình dưới sự chỉ huy của Lê Lợi và được phong là Thiết đột hữu vệ, Đồng tổng đốc chư quân; sau nhờ lập nhiều chiến công lại được thăng đến chức Nhập nội thiếu úy, thuộc hàng võ quan cao cấp nhất lúc đó.

Không chỉ anh hùng hào kiệt nể phục tài năng của Nguyễn Chích mà đến kẻ thù cũng muốn lôi kéo ông. Biết được tài thao lược của ông, quân Minh thông qua tên việt gian Lương Nhữ Hốt nhiều lần dùng vàng bạc, chức tước để mua chuộc, dụ dỗ nhưng bị ông cự tuyệt. Không những vậy, ông còn đem quân tấn công, đánh bại Lương Nhữ Hốt ở Cô Vô, vùng ven sông Chu.

Giai đoạn đầu nghĩa quân thế lực còn mỏng, địa bàn hoạt động hẹp, gặp vô vàn khó khăn, lại liên tục bị quân Minh tấn công nhằm tiêu diệt, có lúc tưởng chừng tan rã hoàn toàn. Trước tình hình đó, Bộ chỉ huy nghĩa quân Lam Sơn đã mở hội nghị quân sự đặc biệt quan trọng vào tháng 9 năm Giáp Thìn (1424) tìm phương án tốt nhất để cho nghiệp lớn thành công. Mặc dù có nhiều ý kiến khác nhau nhưng Lê Lợi và Bộ chỉ huy nghĩa quân quyết định bỏ vùng núi rừng ở Thanh Hóa để tiến vào phía Nam đánh chiếm Nghệ An theo kế sách của tướng quân Nguyễn Chích, với việc xác định lợi thế khi thay đổi địa bàn như sau:

Nghệ An là nơi hiểm yếu, đất rộng người đông. Tôi đã từng qua lại Nghệ An nên rất thông thuộc đường đất. Nay hãy đánh trước lấy Trà Lân, chiếm cho được Nghệ An để làm chỗ đứng, rồi dựa vào nhân lực, tài lực đất ấy mà quay ra đánh Đông Quan thì có thể tính xong việc dẹp yên thiên hạ.

Nhờ kế sách này mà từ một cuộc khởi nghĩa nhỏ, lực lượng ít, khu vực hoạt động hẹp, trải bao gian khó, dần dần Lê Lợi và Bộ chỉ huy nghĩa quân đã từng bước phát triển lực lượng, mở rộng quy mô hoạt động, giành nhiều thắng lợi quan trọng để xoay chuyển dần cục diện. Từ đó nghĩa quân Lam Sơn đã kiểm soát được một vùng rộng lớn từ đất Nghệ An trở vào Nam, giặc Minh chỉ còn co cụm cố thủ trong mấy tòa thành lớn bị bao vây trùng trùng lớp lớp. Thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã giành lại nền độc lập cho đất nước, Lê Lợi cho ban bố “Bình Ngô đại cáo” và lên ngôi vua sáng lập ra triều đại hậu Lê. Với công trạng của mình, Nguyễn Chích được phong tước Đinh Thượng hầu, được ban quốc tính gọi là Lê Chích.

Xem thêm:  Danh y Phạm Công Bân

Lời bàn:

Việc chuyển hướng chiến lược vào Nghệ An để tạo thế và lực vững chắc là quyết sách táo bạo, đúng đắn của nghĩa quân Lam Sơn. Kể từ đây, nghĩa quân luôn giành quyền chủ động, càng đánh càng mạnh, giành nhiều thắng lợi to lớn, đập tan ách thống trị của nhà Minh. Vì thế, sự chuyển hướng chiến lược này được coi là bước ngoặt của cuộc kháng chiến với nhiều nét nghệ thuật quân sự đặc sắc. Trong sách “Kiến văn tiểu lục”, Lê Quý Đôn đã nhận xét rằng: Bầy tôi có công khai quốc, kể về bậc tài trí không phải là hiếm, nhưng sở dĩ vua Lê Thái Tổ đã bình định được cả nước là do mưu chước của Lê Chích… Không cần phải đánh mà được thành Đông Đô, lấy hòa hiếu để kết liễu chiến tranh, tuy là mưu kế của Nguyễn Trãi nhưng trước hết làm cho căn bản mạnh để thu lấy thắng lợi hoàn toàn, thực bắt đầu từ Lê Chích.

Với những đóng góp to lớn của mình cho khởi nghĩa Lam Sơn, Đinh Thượng hầu Nguyễn Chích không những được các sử gia đương thời mà cả hậu thế tôn vinh là anh hùng cứu quốc, danh tướng tài ba và bách chiến bách thắng, một mưu sĩ đại tài, một trung thần trụ cột của nhà Lê trải 3 triều vua. Và điều mà hậu thế không thể quên ở giai thoại này là thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Minh do nhiều yếu tố hợp thành nhưng trong đó, việc chuyển hướng chiến lược giữ vai trò quyết định. Đây là nét nghệ thuật quân sự độc đáo và đặc sắc của tổ tiên ta, các thế hệ hôm nay và mai sau cần nghiên cứu để vận dụng một cách phù hợp, hiệu quả vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Theo Baihocdoisong.com

Xem thêm:  Công thần đầu tiên

Check Also

Xử án như thần

Xử án như thần

Theo sách “Đại Việt sử ký toàn thư”, Nguyễn Mại là người xã Ninh Xá, …